Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы icon

Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы



НазваниеМазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы
страница10/10
Дата05.05.2013
Размер1.5 Mb.
ТипДокументы
скачать >>>
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10



Қосымша №5


^ Мұғалімдерге берілетін кеңес


  • Балаға берілетін тапсырма оның мүмкіндіктеріне сәйкес келу керек. Өте қиын, шамасы жетпейтін тапсырманы балаға ұсынғанда, сіз алдын-ала баланы сәтсіздікке душар еткізіп, ал одан өзін-өзі бағалаушылғы төмендейді, өзіне қанағаттанбаушылық туындайды.

  • Мазасыз баланың өзін-өзі бағалаушылығын көтеру. Балаға ұсынылатын қызмет алдында, оның жетістігіне сенімділігін білдіретін сөздермен айтылып берілуі қажет. («Бұл сенің қолыңнан келеді», «Сен мұны жақсы істей аласың»). Тапсырманы орындау барысында жалпы жақсы эмоциональды фон міндетті түрде қажет.

  • Баланы біреумен салыстыруға болмайды, әсіресе, егер ол салыстыру оның пайдасына болмаса. Салыстыру тек баланың өзіндік жетістіктері мен сәтсіздіктерінен болуы керек («Қарашы, бүгін сен аз тырысқан едің, сондықтан сенде кешегіден қарғанда нашарлау болды. Бірақ, ертең жақсы істей аласың деп ойлаймын.»). «Ертеңге» деген белсенді болжамдар балаға өзін үмітсіз деп есептеуіне жол бермейді және өзі-өзінет сенімділіктің жоғарлауына әсер етеді.

  • Мазасыз баланы бәсекелестік, көпшілік алдына шығу жағдайында мүмкіндігінше болдырмау. Мазасыз балаларға «кім бірінші» сияқты тапсырма беруге болмайды. Көпшілік алдында шығып сөйлеу стресстік болып табылады, сондықтан баланы топ алдына шығуына көндіру қажет емес: оның жауабын жеке отырғанда да, тыңдауға да болады.

  • Балалық мазасыздану белгісіздіктен пайда болады. Сондықтан, балаға тапсырма бергенде, оның орындалу жолдарын жасап, жоспар құру қажет: қазір не істейміз, кейін не істейміз, т.с.с.

  • Мазасыз баланың өз беттілігін және сенімділігін дамыту. Мұндай балалар өздеріне мәнді үлкендердің пікіріне тәуелді болып келеді және бұл тәуелділік оларды тым сенімсіз, дербессіз етеді. Олар үлкендердің айтқанын орындайды, бірақ өздеріне өз бетінше шешім қабылдау құқығы берілсе, сасқалақтап алаңдайды («Мүмкін мен дұрыс емес істеп қоямын?»). Өзіндегі сенімсіздікті және өз бетінше шешім қабылдаудағы қорқынышты жою үшін, оларға көбіне, шығармашылығын көрсететін мүмкіндік беру керек. Бірақ бала, оның жанында әрқаша үлкендер барын және олар көмектесетінін білуі қажет. Балаларды құрылған ситуациядан жол табуға үйрету керек.



Қосымша №6


Мазасызданудың профилактикасы бойынша лекция.


Мазасыз баланың ең ауыр нүктесінің бірі өзі туралы бейнесі. Әр адамда ұғынса да, ұғынбаса да өзі туралы «жаман» немесе «жақсы» сияқты жалпы бағалауы болады. Адам барлық уақытта басқа адамдарға қатысты және де жеткісі келетін идеялына қатысты өзініңң орнын сезінеді. Бұл өзі туралы жалпы бейне - өзін-өзі бағалаушылық деп атайды. Психолог А.М. Прихожанның анықтағанындай, мазасыз балаларға тән сипат өзін-өзі бағалаушылықтың жоғарлауы – мектептегі үреймен күресудің ең тиімді тәсілдерінің бірі. Атақты жаңашыл-педагоготардың В.Ф. Штанов, Ш.А.Аманошвили және тағы басқа құрған оқыту жүйелерінің бәрінде, өзіне құрмет, өзі туралы жақсы ой, өз мүмкіндіктеріне сенуге, оқушының өзіндік бағалаушылығын көтеруге бағытталған элементтер міндетті түрде жазылған. Кез-келген мазасыз бала үшін мұғалмнің мақтауы қажет, әсіресе бастауыш сынып оқушысына. Өйткені мектепке түрлі даму деңгейіндегі балалар келеді, оған қоса оқудың бірінші жылы жас кезеңіндегі дағдарысқа сәйкес келеді, нәтижесінде бір оқушылар дамудың қадамын тез жасайды, ал басқалары - қалып қалады. Балалар дамуының бір қалыпты еместігі – бастауыш оқушылары үшін тән, табиғи және заңды құбылыс. Сондықтан, оларға қойлатын талап та әр түрлі және балалар жетістігінде де әртүрлі бағалау қажет.

  1. Мазасыздану жиі балаға жақын адамдар тарапынан, оған қарсы келетін талаптар нәтижесі. Сондықтан, адамдарға арқан сияқты біресе бір жаққа, біресе екінші жаққа тартып, айлалы амал, әрекет қолданбау қажет. Ешқандай жағдайда да баланың алдына «сен кімді жақсы көресің? Көбірек - анаңды немесе әкеңді?» деген сияқты таңдау қойылмау қажет.

  2. Үлкеннің өзі де өзінің әрекеттеріне қайшы келмеуі керек. Егер бүгін кешегіден басқаша қарсы сөйлесек, онда балаға бәрін әділ айтып беруіміз қажет. Үлкендердің әділдігі және шынайылығы - бала эмоциясының жақсы болуына негіз.

  3. Кейде үлкендердің балада көргісі келетін сапаларының қызықты болғаны сонша, үлкендердің көздері қапталады, ал ол балалардың шынайы мүмкіндіктеріне сәйкес келмейді. Дегенінде тұрғанша, балаға зейін аударып қараңыз. Сіз қалайда баланың қызығушылықтарын байқайсыз. Сіз оны өзіңіздің дегеніңізге сай болу міндеттілік мазасыздануынан құтқарасыз.

  4. Бұл үшін балаға сену қажет. Өзіне сенетін ортаның арасында өмір сүрген адам сабырлы, сенімді, өзін жақсы бағалай алады. Сенімсіздік, керісінше, ішкі күресті, үрейді тудырады.

  5. Әділдік және балаға сенімділік – бала эмоциясының жақсару негізі және де баланы сөзсіз қабылдау. Сөзсіз, яғни ешқандай шартсыз. Баланың жетістігі де, бағасы да негізгі құндылық ретінде қарастырылмау қажет. Баланы жалқаулығы, үлгермеушілгі үшін ұрысқандар оның мүмкіндіктеріне сенімді адам ретінде бағалайтыныңызды айтуды ұмытпаңыздар, әсіресе боған жағдайға өкінетініңізді. Бала білуі қажет: ол жақсы, сүйікті және сондай барлық уақытта болады.

  6. Біздің балаларымызға сеніп, олардың таңдауларына сену керек. Олар кіммен дос болады, қайда барады, немен айналысады – бұл олардың жеке жұмыстары. Баланың үлкендердің біреуімен шынайы және терең контактіні сақтап қалуы маңызды, бірақ бұл контакт басқару үшін емес, уақытылы көмек үшін, бала жұмыстарына араласуға емес, эмоциялық қолдау үшін. Баланың қарым-қатынас аймағы неғұрлым үлкен болса, соғұрлым оның біреуінен болса да қолдау табады деген мүмкіндігі көбірек. Аса ерекше мұқтаждықсыз балаларыңыздың қарым қатынас аймағын шектемеңіздер.

  7. Одан қалса балаға оның шамасы жетпеген нәрсе ұрыспай, аяушылық танытып, қайта оған мазасызданудың көрінісін айтып бере алу керек.

  8. Мазасыз балалардың әлсіз жері болып, жиі тез шаршау және қосылудағы, яғни кірісудегінің қиындығы. Мұны біліп, сауатты мұғалім оқушыдан сабақтың басында емес, аяғында емес, ортасында сұрайды, тағы бір кзге үйіне қайтарады, бақылау жұмысында асықтырмайды.

  9. Бала мазасыздануы қандай формада көрінсе де, бір кеңес бар, оның өзін-өзі бағалаушылығын жоғарлату. Оны жиі мақтап, ол ең жақсылардың бірі болып табылатын ситуацияны іздестіруге көмектесу. Мұнда мынаны есте сақтау маңызды: мазасыз балаға оның шынында да жақсы екеніне сендірте алу оңай емес. Мазасыз баланы асыра мақтап жіберу қорқынышты емес – ол бәрібір мақтауларға біраз сенімсіздікпен қарайды.

  10. Баланың өзі де мазасызданумен қандайда бір күрес жолын тапқанын ескерру қажет. Ол қаншалықты қисынсыз болса да оны күліпмұқатуға болмайды.

Қосымша №7

Құрылымдық және бақылау экспериментінде жүргізілген Филипстің “Оқушылардың мектепке мазасыздануын анықтау” тестінің нәтижелерін салыстыру



^ Зертелінушінің сандық реті

Құрылымдық эксперименттің нәтижелері

Бақылау эксперименттінің нәтижелері

Мазасыздану факторлары

^ Мазасыздану факторлары

1

2

3

4

5

6

7

8

1

2

3

4

5

6

7

8

4

13,6

36,3

46,1

16,6

40

60

40

50

18,8

38,4

46,1

33,3

40

40

40

50

6

59

36,3

46,1

66,6

50

80

60

62,5

54,5

36,3

38,1

60

50

60

60

50

7

40,9

18,1

46,1

33,3

50

30

20

40

36,3

27,2

38,4

50

50

50

20

40

9

40,9

54,5

53,8

50

100

40

40

50

40,9

45,4

46,1

50

83,3

40

40

50

16

36,3

36,3

15,3

16,6

83,3

40

20

37,5

31,8

36,3

23

16,6

66,6

40

40

40

20

72,7

100

69,2

33

100

60

80

75

68,1

90,9

61,5

33,3

83,3

40

60

62,5

25

13,6

36,3

46,1

16,6

40

40

60

50

31,8

36,3

38,4

50

33,3

40

40

50

26

13,6

40

30,7

40

16,6

40

20

37,5

36

45,4

30,7

50

50

40

40

37,5

27

40

36,3

30,7

33,3

16,6

40

40

25

36,6

27,2

30,7

16,6

40

40

20

25

32

33,3

36,3

38,4

50

40

50

20

37,5

40

50

46,1

50

50

40

40

37,5

34

40,9

36,3

46,1

33,3

66,6

40

20

37,5

40,9

27,2

38,4

16,6

50

40

20

20

35

13,6

27,2

53,8

33,3

16,6

60

20

62,5

9

27,2

46,1

33,3

33,3

50

20

50

37

18,1

40

15,3

33,3

16,6

40

20

37,5

36,3

27,2

30,7

16,6

40

40

40

25

39

9

36,3

40

50

16,6

20

20

37,5

13,6

45,4

46,1

16,6

33,3

20

40

37,5

42

9

18,1

23

50

46,1

40

40

50

13,6

45,4

46,1

16,6

33,3

20

40

37,5



Шартты белгілер:

  1. Мектептегі жалпы мазасыздану;

  2. Әлеуметтік стресс жағдайында болу;

  3. Сәттілікке жетудегі фрустрацияның қажеттілігі;

  4. Баланың өзін-өзі бағалауына деген қорқыныш;

  5. Баланың білімін тексеру мен бағалау жағдайынан қорқу;

  6. Айналасындағы адамдардың баладан үміт етуін ақтай алмаудан қорқуы;

  7. Стресске психофизиологиялық қарсы тұруының төмен болуы;

  8. Мұғаліммен қарым-қатынас жасауға қорқатынымен байланысты проблемалары.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10



Похожие:

Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы

Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы

Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны Кіріспе І тарау. Каржылық есеп берудің тұжырымдамалық негізі
...
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны Кіріспе І тарау. Бастауыш сынып оқушыларында шығармашылық қабілетті қалыптастырудың теориялық негіздері

Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны. Кіріспе
Тарау. Бастауыш сыныптарды оқытуда пәнаралық байланысты жүзеге асырудың теориялық негіздері
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны. Кіріспе
Тарау. Бастауыш сыныптарды оқытуда пәнаралық байланысты жүзеге асырудың теориялық негіздері
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны кіріспе -тарау. Дарындылық психологиясының теориялық
Дарынды балалармен жеке-дара жұмыс жүргізудің психологиялық-әдістемелік нұсқаулары
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconБастауыш сыныпта ана тілі пәнін оқыту барысында оқушылардың оқу-танымдық қызығушылығын дамыту. Мазмұны Кіріспе. І тарау
Тарау. Бастауыш сыныпта оқушылардың оқу-танымдық қызығушылығын дамытудың теориялық негіздері
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconМазмұны Кіріспе 5 1 тарау. Қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы
Кіріспе 5
Мазмұны Кіріспе І тарау. Мазасыздану феноменінің теориялық қалануы iconТақырыбы. Бастауыш сыныптарда оқытуда пәнаралық байланыстың әдістемелік негіздері Мазмұны. Кіріспе. І тарау. Бастауыш сыныптарды оқытуда пәнаралық байланысты жүзеге асырудың теориялық негіздері
Тарау. Бастауыш сыныптарды оқытуда пәнаралық байланысты жүзеге асырудың теориялық негіздері
Разместите кнопку на своём сайте:
Документы


База данных защищена авторским правом ©kzbydocs.com 2000-2015
При копировании материала укажите ссылку.
обратиться к администрации
Документы

Разработка сайта — Веб студия Адаманов